محرّم ، كالكتاب بمعنى 336 المكتوب و الحساب بمعنى المحسوب . « وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ » و هر جاء كى شما باشيذ در برّ و بحر و سهل و جبل 337 و شرق و غرب « فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ » روى فرا كعبه كنيذ ؛ و گردانيذن قبله در ماه رجب بوذ بعد از زوال آفتاب پيش از غزو 338 بدر به دو ماه . عبد اللّه عبّاس گويذ - رضي اللّه عنه - : كعبه همه قبله است و قبلهء خانه درست و خانه قبلهء اهل مسجدست و مسجد قبلهء اهل حرم است و حرم قبلهء اهل زمين است . چون قبله بگردانيذند ، جهوذان گفتند : اى محمّد ! ترا بتحوّل قبله نفرموذه‌اند 339 و در آن هيچ وحى به تو نيامذه است ؛ تو بمراد خوذ اين حكم مىكنى ، گاهى كى مىخواهى 340 سوى بيت المقدس نماز مىكنى و گاهى سوى كعبه . اگر بر قبلهء ما ثبات مىنموذى ، اميد ما آن بوذ كى تو آن صاحب مايى كى ما انتظار مىكرديم 341 و شما را مىبينيم كى طواف كعبه مىكنيذ و آن بيتي 342 است از سنگ . خداء تعالى آيت فرستاذ . « وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ ( 19 ) لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ » و بدرستى كى جهوذان كى تورية بايشان فرستاذه‌ايم 343 ميدانند كى امر كعبه حق است از خذاى ايشان كى ما در تورية صفت محمّد و تحوّل او از بيت المقدس بكعبه با ايشان بيان فرموذه‌ايم و آن قبلهء إبراهيم است - عليه السّلم . پس ايشانرا تهديد فرموذ و گفت : « وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ » و خذاى - تعالى - غافل نيست از آنچ شما مىكنيذ ، از تحريف نعت محمّد و عناد نموذن در نبوّت او ، و حكم اين آيت عام است . همچنين خذاى - تعالى - غافل نيست از آنچ اين امّت با اهل بيت رسول كردند بعد از رسول . روز قيامت جزا دهذ ايشانرا بر فعل خوذ و اينها را بر فعل خوذ . « وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » اى محمّد ! اگر تو به يارى بآنانك كتاب داذه‌اند ايشانرا - يعنى : جهوذان مدينه و ترسايان نجران - ؛ و سبب نزول اين آيت آن بوذ كى اين دو گروه به خدمت رسول آمذند و گفتند 344 : اى محمّد ! آيتي بما آور چنانك أنبياء پيش از تو آوردند . خذاى - عزّ و جلّ - آيت فرستاذ . « وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » و اگر به يارى تو - اى محمّد ! - بجهوذان و ترسايان « بِكُلِّ آيَةٍ » هر آيتي و معجزي 345 كى تمناء ايشان بوذ « ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ » متابعت قبلهء تو نكنند - يعنى : كعبه - ؛ و در لفظ « لئن » قسم مضمرست و « لئن » بمعنى سوگندست ؛ تقدير چنانست كى 346 : و اللّه لئن أتيت ، به خدا كى ( 20 ) اگر